04:48 23 Mijdar 2017
Zindî
    Guhdarîkirna ajansa ewledariya naetewî ya Amerîkayê li têkilyên telîfonî

    Hela Îran-dijmine. Lê Amerîka hetanî li hevalan jî guhdarî dike

    © Fotolia/ Matthias Buehner
    Rojhilata Navîn
    Lînkê kurt
    0 71 0 0

    Di gotara rojname The New York Times de ku roja çarşemê hat belavkirin de tê gotin ku Ajansa Ewledariya Netewî a Amerîkayê gelek zanyariyên derbarê têkilyên telîfonî yên amerîkyan komkirne, ne tenê jibo çekdarên koma `Al-Qaydê` derxîne, lê jibo sîxorên îranî jî peydabike.

    Wek belgenamên weşanê didin xuyakirin, `armanca bernama Ajansa Ewledariya Netewî ya jibo komkirna zanyariyên derbarê têkilyên telîfonî li welêt ew bû ku li sîxorên îranî û rêxistinên têrorîstî yên bi wan ve girêdayî bigerin.

    Rojname destnîşandike ku ev rewş hîn bernama nepene ya Ajansa Ewledariyê rûnî dike. Di gotarê de tê gotin ku `Rêvebirya serokê berê yê amerîkayê Corc Bûş destbi cîbecîkirna vê bernamê kirbû jibo komên têrorîstî yên veşartî piştî bûyerên 11 Îlonê sala 2001 li welêt derxîne. Nûnerên hikumetê piştgiriya vê bernamê kirin û wek nimûne ji van koman re, `Al-Qaydê` binavkirin.

    Li gorî zanyariyên rojnamê, AEN, di bin nave rêxistinên girêdayî bi Îranê ve, bi taybetî, meqseda wan tevgera şîî `Hezbollah` bû. Amerîka vê rêxistinê wek têrorîstî hesêb dike. The New York Times nabêje bê gelo ev lêgerîn tu-encam dan an na.

    Eksperê îranî yê serbixwe Taxmûres Gulamî di hevpeyvîna bi Sputnîk Persian re ev rewş şirovekir:

    `Li gorî prensîpên NYî û Peymana navnetewî ya jibo mafên Mirov, tenê dewlet di çarçova xaka xwe de dikare zanyariyên derbarê hemwelatiyan kombike.  Destêwerdana welatên biyanî div ê pirsê de dibe ku wek sûcdarî bê nirxandin. Bi taybetî di destûra NYî tê gotin ku pêwîste rûmeta yekitiya xak û serxwebûna dewletê bê kirin.

    Helbet di tu-belgenamên navnetewî de mafê jibo dewletek li dewletek din bi dizî guhdarî bike tune. Lê li Amerîkayê ev qanûn de-fakto heye. Ez bibîrtînim, ew ji aliyê Kongreyê ve piştî 11 Îlonê hatiye dûpatkirin. Li gorî vê qanûnê, mafê Amerîka heye ku li pey  têrorîstan Kevin  û êrîşên wan li xaka welêt qedexebikin.

    Di nav 14 salên vê qanûnê de li Amerîkayê gelek caran xwepêşandanên hemwelatiyên jirêzê dijî vê zagonê dihatin birêvebirin.Berya demekê em bûn dîdarên hetîketiyên girêdayî bi bi dizî guhdarîkirna çend rêberên ewropî û serokwezîrê Japonyayê.

    Tev wisa jî, Amerîka hicet xwe ne guhert: tekoşîna bi têrorîzmê re. Amerîkî texnologiya guhdarîkirna bidizî bikartînin daku zanyariyên jibo tenê berjewendiyên xwe yên netewî biparêzin kombikin. Navgînyek ne qanûnî ye û tu-têkilyên wê bi tekoşîna bi têrorîzmê re tune.

    Bi vî awayê orijînel Amerîka eşkere dike bê kî heval e û kî dijmine û piştî vê yekê siyaseta xwe ya derve serrasdike.

    Diyare ku bi gelkî beya hetîketiya guhdarîkirna li telîfonan, Îran ji welatên ku dijminê Amerîkayê ye tê hesêb. Welatekî mezin li herêmê bi ambîsyona ku bibe yek ji rêberên cîhanê, nikarîbû di lîsta hevalan keta. Derfeta teknîkî ya bidizî guhdarîkirna li telîfonên îranî jî li ser hesabê alavên ku li Afganistanê hatine bicîkirin tê misogerkirin.  

    Heger welatên ku jiber guhdarîkirna amerîkî li telîfonên wan bikartîbana bibin yek û kompanyek cedi di ajansên ragihandinê de orgenîzebikrna, bê guman wê nave Amerîkayê xerabiba. Bi her hal, li Waşingtonê divê têbigihştna ku tiştê veşartî wê rojekê rûnî bibe û li dijî wî rawest. Emê binerin bê ka wê piştî hetîketiya guhdarîkirnê, têkilyên di navbera Amerîka û Fransa û Amerîka û Almanyayê de çawa bin.

    Zanyariyên derbarê bernama Ajansa Ewêledariya netewî jibo komkirna zanyariyên derbarê têkilyên telîfonî yên milyonên amerîkanan, karmendê berê yê ajansê Edward Snowden sala 2013-an derxist.

    Snowden niha li Rûsyayê dije.  


    Bi heman mijarî:

    Îran-Çîn-Hevkarî
    Deriyê sinûrê Îran û Tirkiyê hate daxistin
    Îran dixwaze Barzanî li ser kursiya xwe bimîne
    Îran: Êrîşa Tirkiyê ya ser PKK’ê xeletiyek stratejîk e
    Ruhanî: Îran nebaya, DAIŞ’ê Hewlêr û Bexda digirt
    Îran wê bibe partnerê Rûsyayê yê neftê
    Îran bi Rûsyayê re li bazara petrolê rikberiyê nake
    Husên Yezdan Pena : Rêkeftina di navbera Îran û P5+1 ne serkeftin e
    Îran - Daxwaza avakirina fraksiyona parlamenterên kurd tê kirin
    Îran kredîyan nade Sûrîyeyê, deynê xwe razî dike
    Îran û Kurdistan dest bi pevguhertina girtiyan dikin
    Îran: 3 hezar û 750 leşkerên me ji ber madeyên hişber hatine kuştin
    Îran, Iraq û Sûriyê li Bexdayê dicivin
    Îran peywendiyên xwe bi Herêma Kurdistanê re xurtir dike
    Îran dûpatdike ku Amerîka belgenamên derbarê bernama atomê guhertiye
    Îran: Em DAIŞê ji xwe re tehdîd nabînin
    Australiya û Îran wê zanyariyên derbarê têrorîzmê bihevbiguherin
    Îran Amerîka bi piştgirtiya çekdarên DAÎŞê tewanbar kir
    Gerek din a dansûstandinên Îran û welatên rojava destpê dike
    Îran: Dorpêçana Erebistana Siûdiyê ji Yemenê re wê bê bersev nemîne
    Îran Qendîlê topbaran dike
    Îran dîsa di navenda baldariya şerê Yemenê de ye
    Recewî: Îran li pişt DAIŞ e
    Îran: Em hewlên dabeşkirina Iraqê şermezar dikin
    Îran yekemîn car piştî sizan, bêhtirîn petrol hilbirandiye
    Xaminêyî Behrêyn û Îran berda hev
    Sûriyê û Îran çend rêkeftin di ware Ênerjiyê de îmzekirin
    Îran banga parastina şûnwarên Palmîrayê dike
    Îran Kêleşînê topbaran dike
    Etîketan:
    Bakurê Amerîka, Îran
    Pîvanên civatêNîqaş
    Şiroveyên di rêya Facebook deŞiroveyên di rêya Sputnîk de